Europejska strategia w sprawie niepełnosprawności 2010-2020

Jedna na sześć osób w Unii Europejskiej jest niepełnosprawna, co oznacza, że około 80 mln Europejczyków często nie ma możliwości pełnego uczestniczenia w życiu społecznym i gospodarczym z powodu barier związanych ze środowiskiem i z postawami ich otoczenia.

Tak rozpoczyna się wprowadzenie do europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności 2010 – 2012. Strategia, ogłoszona przez Komisję Europejską w listopadzie 2010 r., określa działania na poziomie europejskim oraz działania poszczególnych krajów, które odnosić się mają do odmiennych sytuacji osób niepełnosprawnych. Działania te mają na celu zniesienie przeszkód, które uniemożliwiają osobom niepełnosprawnym ich pełny udział w życiu społecznym i gospodarczym.

Komisja określiła osiem podstawowych obszarów działania:

  • Dostępność rozumianą jako zapewnienie dostępności towarów, usług (w tym usług publicznych) oraz urządzeń wspomagających dla osób niepełnosprawnych.

W obszarze tych działań Komisja zaproponowała zastosowanie rozwiązań prawnych w celu zwiększenia dostępności budynków, transportu, produktów i usług. Skutkiem wprowadzenia takich rozwiązań ma być włączenie problematyki dostępności i „projektowania dla wszystkich” do programów kształcenia i szkolenia w odpowiednich sektorach oraz pobudzenie rozwoju rynku urządzeń wspomagających. Działania UE w obszarze dostępności mają wspierać i uzupełniać krajowe działania na rzecz zapewniania dostępności i usuwania istniejących barier oraz poprawy dostępu do urządzeń wspomagających.

  • Uczestnictwo, czyli działania mające na celu: osiągnięcie pełnego udziału osób niepełnosprawnych w życiu społecznym; usunięcie barier administracyjnych w celu osiągnięcia pełnego udziału w życiu społecznym na równych prawach; zapewnienie usług środowiskowych wysokiej jakości.

W obszarze tym mieszczą się m.in. działania zmierzające do pokonania problemów związanych z mobilnością w obrębie Unii, upowszechniania stosowania europejskiego modelu karty parkingowej dla niepełnosprawnych, czy upowszechniania uczestnictwa w wydarzeniach sportowych i organizowania tego rodzaju imprez dla osób niepełnosprawnych.

  • Równość. Obszar ten obejmuje działania zmierzające do wyeliminowania w UE dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność.

Poprzez kampanie informacyjne na poziomie UE i krajowym Komisja będzie działać na rzecz różnorodności i zwalczania dyskryminacji, a także wspierać stosowne działania organizacji pozarządowych. Ponadto Komisja zagwarantuje pełne wprowadzenie w życie dyrektywy 2000/78/WE zakazującej dyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia.

  • Zatrudnienie, czyli działania podejmowane w celu umożliwienia większej liczbie osób niepełnosprawnych zarabiania na życie na wolnym rynku pracy.

Działania UE w tym obszarze będą wspierać działania krajowe, podejmowane w celu: analizowania sytuacji osób niepełnosprawnych na rynku pracy; walki z postawami, które zniechęcają osoby niepełnosprawne do wchodzenia na rynek pracy; pomocy w integracji na rynku pracy dzięki wykorzystaniu Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS); rozwijania aktywnej polityki rynku pracy; zwiększania dostępności miejsc pracy.

  • Kształcenie i szkolenie rozumiane jako upowszechnienie otwartego dla wszystkich kształcenia i uczenia się przez całe życie dla niepełnosprawnych uczniów i studentów.

Działania w tym obszarze wspierać będą działania poszczególnych krajów poprzez ET 2020: strategiczne ramy europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, na rzecz usuwania barier prawnych i administracyjnych stojących na drodze osób niepełnosprawnych w dostępie do ogólnych systemów kształcenia i szkolenia przez całe życie.

  • Ochrona socjalna czyli działanie na rzecz godnych warunków życia osób niepełnosprawnych.

Działania w tym obszarze obejmą wsparcie krajowych działań na rzecz jakości i trwałości systemów ochrony socjalnej osób niepełnosprawnych, zwłaszcza poprzez wymianę praktyk i wzajemne uczenie się.

  • Zdrowie mające na celu zwiększenie równego dostępu osób niepełnosprawnych do świadczeń zdrowotnych i powiązanych usług.

Działania w tym obszarze będą wspierać krajowe działania na rzecz zapewnienia dostępnych, niedyskryminacyjnych świadczeń i infrastruktury zdrowotnej, upowszechniania wiedzy o niepełnosprawności na uczelniach medycznych oraz w programach nauczania kierunków medycznych, zapewniania odpowiednich świadczeń rehabilitacyjnych, upowszechniania świadczeń w zakresie zdrowia psychicznego oraz działań na rzecz rozwijania usług wczesnej interwencji i oceny potrzeb.

  • Działania zewnętrzne - promowanie praw osób niepełnosprawnych.

Cele te maja zostać osiągnięte poprzez wykorzystanie ogólnych instrumentów:

  • Podnoszenie świadomości społecznej w zakresie niepełnosprawności oraz praw przysługujących osobom niepełnosprawnym,
  • Wsparcie finansowe podejmowanych działań,
  • Gromadzenie statystyk i danych.


Wszystkie te działania mają na celu zbudowanie do 2020 r. Europy bez barier.

Ważnym krokiem w kierunku poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych była ratyfikacja przez Unię Europejską Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Viviane Reding, komisarz UE ds. sprawiedliwości, wezwała przy tej okazji kraje członkowskie UE, które nie ratyfikowały jeszcze konwencji do jak najszybszej ratyfikacji tego aktu.

Polska podpisała Konwencję w 2007 r., ale do tej pory jej nie ratyfikowała.

Opracowała: DWZ