Świadczenie pielęgnacyjne w 2019 roku

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pieniężnym, o które mogą ubiegać się osoby, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej po to, aby zaopiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność tej osoby powstała:

  • nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
  • w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

 Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od kryterium dochodowego rodziny. Wraz z wypłatą świadczenia odprowadzana jest składka emerytalno-rentowa, która umożliwia nabycie uprawnień emerytalnych osobom pobierającym świadczenie.

Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie wpływa na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dla kogo?

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:


1. matce albo ojcu,
2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną (w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej),
4. innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, ustawa z 25 lutego 1964), z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną (posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji).

Jeśli o świadczenie ubiega się inna osoba niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (zob. pkt. 4 powyżej), to będzie jej ono przysługiwało, jeśli spełnione są wszystkie niżej wymienione warunki:


1. Rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub mają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu są małoletnie lub mają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo takich osób nie ma.
3. Nie ma opiekuna faktycznego dziecka ani osoby będącej rodziną zastępczą spokrewnioną (w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) albo takie osoby mają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jeśli o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się rolnik, będzie mu ono przysługiwało, jeśli zrezygnuje z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jeśli osobą ubiegającą się o świadczenie jest małżonek rolnika lub osoba pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym, to może otrzymać świadczenie, jeśli przestanie wykonywać pracę w gospodarstwie rolnym.

Wysokość świadczenia

Aktualnie (w roku 2019) wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1583 zł (w roku 2018: 1477,00 zł). Kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji odpowiednio do wzrostu minimalnego wynagrodzenia (2250 zł w 2019 roku).

Prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w szczególnych sytuacjach były w ubiegłym roku przedmiotem licznych orzeczeń sądowych, m.in.:

Wyrok WSA w Gliwicach z 15 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/GI/251/18

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 listopada 2018 r. (sygn. akt IV SA/GI 251/18) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ma ojczym niepełnosprawnego dziecka, mimo że ojciec biologiczny dziecka nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Sąd wskazał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyłączają z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tych, którzy faktycznie sprawują opiekę nad dziećmi niepełnosprawnymi, a formalnie nie mogą być uznani za opiekunów faktycznych, gdyż odrębne przepisy uniemożliwiają im adopcję.

Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1372/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 1 lutego 2018 r. /sygn. akt II SA/Sz 1372/17/ przyznał świadczenie pielęgnacyjne siostrze sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym bratem, mimo że ojciec rodzeństwa żyje i nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Rodzic nie wywiązywał się ze swoich obowiązków względem rodziny. Sąd wskazał, że przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę społecznego poczucia sprawiedliwości.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13, Wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 353/18

W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po 18. roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło walor konstytucyjności. Nie należy go więc brać pod uwagę przy ocenie przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W obecnej sytuacji prawnej nie wolno opierać odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł (sygn. akt K 38/13), że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - „do ukończenia 18 roku życia” jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym (wskazuje na to użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje"). To znaczy, że wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, czyli nie powoduje, że zakwestionowany przepis traci moc. Wymusza jednak taką wykładnię przepisów, której wynik nie jest sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału (zgodnie z art. 8 ust. 2 konstytucji, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy).

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli:

1. osoba wymagająca opieki:

  • · pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • · została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym (z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą) i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

2. osoba sprawująca opiekę:

  • · ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
  • · ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

3. na osobę wymagającą opieki:

  • · inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
  • · jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna;
  • · inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką (chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej).

Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 494/17

Zgodnie z tym wyrokiem może być tak, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, jej małżonek nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a świadczenie zostanie przyznane innemu członkowi rodziny, na przykład wtedy, gdy ten małżonek z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i nie wynikających z jego woli nie jest zdolny do sprawowania opieki. Fakt, że małżonek rzeczywiście nie jest zdolny do opieki nad niepełnosprawnym mężem/żoną stwierdza się w toku postępowania administracyjnego, kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.