Profilaktyka wad postawy u dzieci

Rodzice odgrywają istotną rolę w kształtowaniu się sylwetki dziecka, dając przykład swoją aktywnością ruchową oraz zwracając uwagę na ewentualne nieprawidłowości w rozwoju dziecka.

Wady postawy to jedna z najczęstszych przyczyn skierowania do fizjoterapeuty. Zalicza się do nich nierówne ustawienie miednicy i łopatek, skoliozy, powiększoną lordozę lędźwiową lub kifozę piersiową, koślawe/szpotawe kolana i stopy. Część z wyżej wymienionych objawów jest charakterystyczna dla określonego wieku rozwojowego, np. w pierwszym roku życia (w czasie opanowywania umiejętności chodu) występuje fizjologiczna szpotawość kolan, a od drugiego roku życia ich fizjologiczna koślawość. Ich dopuszczalne normy wiekowe są jednak określone i już w tym momencie można rozpocząć terapię, jeżeli występuje zagrożenie utrwalenia się nieprawidłowego wzorca postawy. Dlatego warto przyglądać się dziecku i konsultować ze specjalistami wszystkie niepokojące objawy.

Profilaktykę wad postawy zacząć należy od pierwszych miesięcy życia dziecka m.in. przez:

· Obserwację napięcia mięśniowego dziecka (wyginanie się w leżeniu na plecach, trudności z uniesieniem nóg w leżeniu na plecach po 3. miesiącu życia lub głowy w leżeniu na brzuchu po 2. miesiącu życia) oraz oznak asymetrii ciała (układanie się w jedną stronę, obracanie głowy tylko w jedną stronę itp.).

· Noszenie dziecka raz na jedną, raz na drugą stronę.

· Zwracanie uwagi na wykonywanie przez dziecko ruchów w obie strony (chwytanie przedmiotów lewą i prawą ręką, obroty przez lewy i prawy bok, wstawanie przez klęk na lewym i prawym kolanie).

· Niesadzanie dziecka i niestawianie na nogi, nim samo się nauczy wykonywać tych czynności. Zachęcanie do raczkowania.

· Niestosowanie chodzików i innych przyborów do nauki chodu.

· Ograniczanie do minimum używania nosideł

U starszych dzieci łatwiej zauważyć nieprawidłowości w postawie, których częstą przyczyną jest nieodpowiednie napięcie mięśniowe. Z tego względu należy zwrócić szczególną uwagę na bogatą i różnorodną aktywność fizyczną dziecka – spacery (także jesienią i zimą), zabawy na placu zabaw, basen, wycieczki rowerowe, wspinanie się na drzewa, tańce, sztuki walki itp. Dobrze znaleźć aktywność, którą dziecko będzie mogło wykonywać razem z rodzicami czy rodzeństwem, żeby wspólnie spędzać czas i zwiększać motywację dziecka do ruchu. Istotne jest także, żeby dziecko nie spędzało zbyt wiele czasu w jednej pozycji, poniewa z prowadzi to do zmęczenia mięśni; dlatego również dorosłe osoby po ośmiogodzinnej pracy za biurkiem odczuwają bóle pleców. Należy zwracać uwagę na prawidłową pozycję w czasie wykonywania różnych czynności, dostosowywać wysokość krzesła i stołu do wzrostu dziecka (stopy powinny być zawsze oparte o podłogę, a kolana zgięte pod kątem 90⁰). Dzieci, które mają trudności z zapamiętaniem, jak wygląda prawidłowa postawa, można na przykłąd po jej przyjęciu mocniej potrzeć suchym ręcznikiem lub pogłaskać, tak żeby dziecko poczuło swoje ciało w skorygowanej pozycji. Dobrym ćwiczeniem na mięśnie grzbietu są wszelkie zabawy na czworaka, czołganie się pod przeszkodami (rzędem krzeseł czy pod nogami dorosłych), turlanie się w linii prostej do celu. Pracując nad prawidłowym ukształtowaniem osi kończyn dolnych i wysklepieniem stopy można udawać chód różnych zwierząt czy osób – na palcach jak baletnica, stanie na jednej nodze jak bocian, skakanie jak żaba, głośne i powolne tupanie jak słoń, chodzenie na zewnętrznych krawędziach stopy czy na piętach.

Im więcej zaproponujemy dziecku symetrycznie wykonywanego ruchu i różnorodnych aktywności fizycznych, tym mniejsze będzie ryzyko wystąpienia u niego wady postawy. Dobrze zbudowany „gorset” mięśniowy przed rozpoczęciem nauki w szkole uchroni je przed garbieniem się w ławce. Rodzice odgrywają istotną rolę w kształtowaniu się sylwetki dziecka, dając przykład swoją aktywnością ruchową oraz zwracając uwagę na ewentualne wystąpienie nieprawidłowości w rozwoju dziecka.

Oprac.: Gabriela Pietraszkiewicz
fizjoterapeuta, terapeuta integracji sensorycznej