Zalecenia Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczące tornistrów szkolnych

Główny Inspektorat Sanitarny przedstawił zalecenia dotyczące właściwego wyboru tornistra/plecaka szkolnego, a także wskazania, jak  prawidłowo zapakować i kontrolować jego właściwe użytkowanie.

Nadmierna waga tornistra może powodować nasilenie bólów pleców, ma wpływ na zmniejszenie pojemności płuc, może sprzyjać kształtowaniu nieprawidłowej statyki ciała i w efekcie skrzywieniom kręgosłupa. Aby zapobiegać dysfunkcjom układu ruchu, oprócz prawidłowo dobranego, spakowanego i użytkowanego tornistra należy uczniom zapewnić odpowiednią ilość aktywności fizycznej, a także właściwe stanowisko pracy, zarówno w szkole jak i w domu, oraz wyrobić właściwe nawyki ruchowe (zachowanie symetrii ciała przy wykonywaniu czynności ruchowych i statycznych tj. oglądanie telewizji lub odrabianie lekcji). Z międzynarodowych badań nad zachowaniami zdrowotnymi dzieci i młodzieży (HBSC-Health Behaviour in School-aged Children. WHO Collaborative Study 2010), wynika natomiast, że tylko 35,5% dzieci utrzymuje aktywność fizyczną na zalecanym poziomie.  

W związku z tym Główny Inspektor Sanitarny wydał zalecenia dotyczące prawidłowego użytkowania tornistrów szkolnych przez dzieci:

  • waga tornistra nie powinna przekraczać 10-15% masy ciała ucznia,
  • powinien posiadać ergonomiczną, odpowiednio usztywnioną ściankę, przylegającą do pleców,
  • jego ciężar powinien być rozłożony symetrycznie,
  • cięższe rzeczy powinny być umieszczone na dnie, a lżejsze wyżej,
  • tornister powinien mieć równe, szerokie szelki,
  • długość szelek powinna umożliwić swobodne wkładanie i zdejmowanie jednocześnie zapewniając jak najlepsze przyleganie tornistra do pleców,
  • zalecane jest dodatkowe zapięcie spinające szelki z przodu klatki piersiowej,
  • tornister należy nosić na obu ramionach,
  • konieczne jest kontrolowanie przez rodziców zawartości tornistra, aby zapobiec zabieraniu przez uczniów zbędnych rzeczy,
  • wskazane jest podjęcie przez rodziców współpracy ze szkołą w celu zorganizowania na terenie szkoły miejsc, w których uczniowie będą mogli pozostawić część przyborów lub podręczników szkolnych.


Na przekroczenie wagi tornistrów/plecaków uczniów mają wpływ przede wszystkim takie czynniki jak:

  • obciążenie podręcznikami i zeszytami z przedmiotów, które nie były ujęte w programie nauczania w danym dniu,
  • noszenie dodatkowych słowników i książek,
  • noszenie przedmiotów nie związanych bezpośrednio z programem nauczania, takich jak: pamiętniki, albumy, zabawki, butelki z napojami,
  • rodzaj materiału, z jakiego został wykonany tornister lub plecak (waga pustego tornistra waha się od 0,5 kg do 2 kg),
  • niewystarczający nadzór opiekunów (rodziców, nauczycieli) nad zawartością tornistrów,
  • rzadko występująca możliwość pozostawiania części podręczników i przyborów w szkołach.

Aby zapobiegać dysfunkcjom układu ruchu, oprócz prawidłowo dobranego, spakowanego i użytkowanego tornistra należy uczniom zapewnić odpowiednią ilość aktywności fizycznej, a także właściwe stanowisko pracy, zarówno w szkole jak i w domu, oraz wyrobić właściwe nawyki ruchowe (zachowanie symetrii ciała przy wykonywaniu czynności ruchowych i statycznych tj. oglądanie telewizji lub odrabianie lekcji). Z międzynarodowych badań nad zachowaniami zdrowotnymi dzieci i młodzieży (HBSC-Health Behaviour in School-aged Children. WHO Collaborative Study 2010), wynika natomiast, że tylko 35,5% dzieci utrzymuje aktywność fizyczną na zalecanym poziomie. 

Na podst. www.gis.gov.pl  oprac. AJ