Zalecenia w sprawie ograniczenia stosowania kodeiny

Komitet ds. Oceny Ryzyka w Ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii zaleca, by leki zawierające kodeinę stosować jedynie do leczenia ostrego bólu (krótkotrwałego) o umiarkowanym nasileniu u dzieci powyżej 12. roku życia oraz jedynie jeśli nie można go uśmierzyć żadnym innym środkiem przeciwbólowym.


Informacje na produktach powinny zawierać ostrzeżenia, że dzieci z zaburzeniami oddechowymi nie powinny stosować kodeiny.
Zalecenia są rezultatem przeglądu zgłoszeń ciężkich działań niepożądanych u dzieci po zażyciu kodeiny w celu złagodzenia bólu. Większość przypadków niepożądanych wystąpiła po chirurgicznym usunięciu migdałków i wywołanego przez kodeinę bezdechu sennego.

Kodeina (inaczej: metylomorfina) należy do grupy substancji opioidowych, działających silnie depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Kodeina, najczęściej w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym, paracetamolem, ibuprofenem, sulfogwajakolem i kofein, wchodzi zarówno w skład leków dostępnych bez recepty, jak i tych wydawanych jedynie na receptę. Preparaty bez recepty to leki przeciwbólowe o zawartości kodeiny od 8 do 15 mg, preparaty przeciwkaszlowe, zarówno w postaci tabletek (10-15 mg), jak i syropów (3 mg w 5 ml).  Leki przeciwbólowe na receptę zawierają 20-30 mg kodeiny. Stosuje się ją w wyjątkowych sytuacjach bólowych: po urazach, zabiegach chirurgicznych, operacyjnych, przy silnych bólach kostno-stawowych, po ekstrakcji zęba oraz bólach nowotworowych.

Kodeina jest ogólnie dostępną pochodną morfiny i wykazuje podobne działanie jak morfina. W większych dawkach całkowicie znosi odczuwanie bólu, w mniejszych wywołuje euforię, odprężenie, senność, błogą apatię, zmniejsza wrażliwość na przykre doznania, spowalnia perystaltykę żołądka i jelit, powoduje zanik odczuwania głodu. Po zażyciu kodeiny nie wolno prowadzić samochodu ani wykonywać czynności wymagających szczególnego skupienia. W ciągu pierwszych 24 h po przyjęciu pojedynczej dawki wydalane jest z moczem około 90% przyjętej dawki, z czego ok. 85% w postaci zmetabolizowanej.

Kodeina łatwo powoduje uzależnienie, zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Psychicznie od skutków zażywania kodeiny można się uzależnić w ciągu kilku dni. Odstawienie po 6-12 miesięcznym okresie zażywania powoduje zaś wystąpienie typowych, także fizycznych objawów zespołu abstynencyjnego: drażliwości, bólów głowy, zniechęcenia, bezsenności.

Zobacz dokument