Płonica – czyli szkarlatyna

Szkarlatyna, zwana też płonicą, to ostra choroba zakaźna, wywoływana przez kilka szczepów bakterii zwanych paciorkowcami. Występuje rzadko – na każde 100 tys. Polaków każdego roku zachoruje ok. 150 osób. Jednak jest to jedna z nielicznych dziecięcych chorób, których powikłania są bardzo niebezpieczne i dlatego natychmiast po zauważeniu objawów należy ją leczyć.

Na szkarlatynę nie ma szczepionki. Można na nią chorować wielokrotnie, ze względu na fakt, że wywołuje ją kilka szczepów paciorkowców. Zachorowania zdarzają się najczęściej na jesieni lub w zimie. Zarażenie następuje drogą kropelkową – poprzez przedmioty lub kontakt z osobą chorą. Często dziecko zapada na szkarlatynę po kontakcie z osobą przechodzącą anginę wywołaną paciorkowcami – dlatego jeśli jeden z domowników przechodzi tę chorobę, należy unikać kontaktu z dzieckiem i w miarę możliwości odizolować chorego.

Objawy

Okres inkubacji wynosi około 2-4 dni. W początkowym stadium choroby (przez 2-3 dni) szkarlatyna daje podobne objawy jak angina i często bywa z nią mylona:

  • gorączka do 40 stopni C,
  • silny ból gardła,
  • zaczerwienienie migdałków,
  • biały nalot na języku,
  • czasem również ból głowy, biegunka i wymioty.

Po 2-3 dniach od wystąpienia gorączki pojawiają się objawy właściwe dla szkarlatyny:

  • biały nalot na języku złuszcza się, język nabiera malinowego koloru,
  • bardzo czerwone gardło,
  • drobna wysypka na całym ciele z wyjątkiem okolicy ust i nosa, najintensywniejsza w zgięciach stawów łokciowych i kolanowych. Skóra dziecka nabiera czerwonego koloru. Wysypka jest szorstka w dotyku. Może swędzieć. Gdy zniknie, skóra zaczyna się intensywnie łuszczyć.

Leczenie i pielęgnacja

Szkarlatynę leczy się antybiotykami – penicyliną i jej pochodnymi. W przypadku alergii u dziecka stosuje się makrolidy. Antybiotykoterapia trwa na ogół przez 10 dni i należy ściśle stosować się podczas niej do zaleceń dawkowania ustalonych przez pediatrę, nawet jeśli dziecko po kilku dniach wydaje się już być zdrowe. Niedoleczona do końca szkarlatyna może dawać niebezpieczne powikłania, do których należą: zapalenie kłębkowe nerek, zapalenie stawów, ucha środkowego, mięśnia sercowego, gorączka reumatyczna. Do powikłań szkarlatyny należą też ropne wykwity, powstające na zmienionej w wyniku wysypki skórze. Po zakończonym leczeniu antybiotykiem należy koniecznie udać się na wizytę kontrolną do lekarza pediatry.

Jeśli dziecko silnie gorączkuje, powinno spędzić przynajmniej część choroby w łóżku. Zwłaszcza w pierwszych dniach choroby gorączka może być bardzo wysoka – warto podawać wówczas dziecku leki zbijające temperaturę w dawkach zaleconych przez lekarza. Można też i warto stosować chłodne okłady na czoło, pachwiny lub łydki.

Przez co najmniej tydzień dziecko nie powinno wychodzić z domu i prowadzić oszczędzający tryb życia. Wietrzmy jednak często mieszkanie i zmieniajmy pościel i ubranka dziecka jak tylko się zapocą. Przez okres choroby musimy zadbać, aby dziecko często i dużo piło. Może natomiast nie mieć apetytu – przełykanie stałych pokarmów przy zmienionym chorobowo gardle podrażnia je i jest dla dziecka bolesne. Spróbujmy podać posiłki w formie półpłynnej.

oprac. DA